Otomotiv dünyasında geri dönülemez bir değişim yaşanıyor. Fosil yakıtlı araçların devri yavaş yavaş kapanırken elektrikli araçlar (EV) hem küresel pazarda hem de Türkiye’de satış rekorları kırmaya devam ediyor. Çevre dostu teknolojileri, düşük işletme maliyetleri ve gelişen menzil kapasiteleriyle sürücülerin ilk tercihi haline gelen elektrikli otomobiller, her geçen gün yollardaki ağırlığını artırıyor.
Elektrikli araç sayısındaki bu devasa artış, hükümetleri de yeni vergilendirme yöntemleri aramaya itiyor. Bu konudaki en radikal adım ise İngiltere’den geldi. İngiliz hükümeti, elektrikli ve şarj edilebilir hibrit (PHEV) araçlar için getireceği tartışmalı eVED (Elektrikli Araç Vergisi) sisteminin kritik ayrıntılarını açıkladı.
İşte Nisan 2028’de yürürlüğe girecek yeni vergi sisteminin öne çıkan detayları…
SÜRÜCÜLERE “GPS İLE TAKİP” SEÇENEĞİ SUNULACAK
Aylar süren istişarelerin ardından İngiliz hükümeti, yeni vergi sistemine isteğe bağlı bir telematik (kablosuz veri aktarım) özelliği ekleyeceğini doğruladı. Buna göre, özellikle 2018 sonrasında üretilen ve 4G/5G telematik teknolojisine sahip araçların sahipleri, katettikleri kilometre verilerini doğrudan ve kablosuz olarak devlet veri tabanına (DVLA) aktarmayı seçebilecek.
Hükümet, bu teknolojinin sürücülerin üzerindeki bürokratik yükü azaltacağını savunuyor. Ayrıca bu sistem, aracını ülke dışına çıkaran sürücüler için de adil bir hesaplama sağlayacak; GPS verileri sayesinde sadece Birleşik Krallık sınırları içinde yapılan kilometreler vergilendirilecek.
MİL BAŞINA ÜCRET ÖDENECEK
Yeni eVED planına göre vergilendirme şu şekilde yapılacak:
Tamamen Elektrikli Araçlar (EV): Mil başına 0.03 sterlin
Şarj Edilebilir Hibrit Araçlar (PHEV): Mil başına 0.015 sterlin
Bu fiyatlandırmada hibrit araçların yolu yarı yarıya elektrikli ve benzinli motorla gittiği varsayıldı. Uzmanlar ve Fraunhofer Enstitüsü gibi bağımsız kuruluşlar, hibrit sürücülerinin gerçek hayatta bu kadar çok elektrik modu kullanmadığını belirterek bu varsayımı gerçek dışı bulsa da hükümet, sürücülerin gizliliğini korumak ve idari karmaşayı önlemek adına hibritler için bu sabit indirimli oranın en adil çözüm olduğunu savunuyor.
Kararın uygulamaya geçmesi ile yılda ortalama 20 bin kilometre kateden, elektrikli araç sahibinden 372 sterlin yani 23 bin 465 TL; hibrit bir araç sahibinden ise 186 sterlin (11 bin 732 TL) vergi alınacak.
YENİ ARAÇLARDA HER YIL KONTROL OLMAYACAK
Telematik veri paylaşımını (GPS takibini) kabul etmeyen sürücüler için süreç biraz daha manuel işleyecek. Sıfır araç sahipleri, araçlarının ilk muayenesine (MOT) kadar geçen ilk birkaç yılda her yıl kilometre kontrolü yaptırmak zorunda olmayacak.
Sürücüler yıllık standart vergi yenileme döneminde kilometre beyanında bulunup ödeme yapacak, ilk araç muayene zamanı geldiğinde ise geçmiş yılların beyanları resmi olarak doğrulanacak. Ancak şüpheli durumlarda devletin ani kilometre kontrolü talep etme yetkisi saklı kalacak. Fazla ödeme yapanlara sonraki dönem borçlarından düşülmek üzere kredi tanımlanacak; fark 100 sterlinin üzerindeyse veya sürücü maddi zorluk yaşıyorsa nakit iade yapılacak.
2029’DA ZAM KAPIDA!
Elektrikli araç sahipleri için başka bir kötü haber ise fiyatların sabit kalmayacak olması. Hükümet, Nisan 2029’dan itibaren kilometre başına alınan bu vergi oranlarının her yıl Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) oranında artırılacağını duyurdu. Şu anda İngiltere’de TÜFE’nin yüzde 3 seviyelerinde olması ilk yıllarda büyük bir artış getirmeyecek olsa da uzun vadede vergi yükünün düzenli olarak artacağı kesinleşti.
SEKTÖR TEPKİLİ: ‘YANLIŞ ZAMANDA YANLIŞ VERGİ’
Yeni vergi düzenlemesi şimdiden büyük tartışmalara yol açtı. İngiliz Araç Kiralama ve Leasing Birliği (BVRLA) CEO’su Toby Poston, düzenlemeyi sert bir dille eleştirerek şunları söyledi:
“Elektrikli araçlara geçişi, sahip olma maliyetlerini artırarak hızlandıramazsınız. Verginin teknik altyapısı iyileştirilmiş olabilir ancak zamanlaması hâlâ tamamen yanlış.”
VERGİ ARTIŞLARI
Avrupa ülkelerinde elektrikli araçlar için etkin şekilde kullanılan doğrudan satın alma ve vergi teşvikleri bir süredir kademeli olarak azaltılıyordu. Teşviklerin azaltılması elektrikli araçları fosil yakıtlılar karşısında dezavantajlı konuma getirirken İngiltere’de kullanıma bağlı olarak vergi alınmasının bu durumu daha da ileri taşıması bekleniyor.
Ayrıca İngiltere’de uygulamaya alınacak kararın pek çok ülke için emsal oluşturabileceği de düşünülüyor.
