Ülketarihinin en büyük finans dolandırıcılığı vakalarından biri olarak nitelendirilen fon kriziyle Borsa İstanbul’un piyasa değeri 2 ayda 173 milyar 505 milyon dolar azaldı. Böylece fon krizinin piyasalar açısından maliyeti birçok çalışanın işsiz kaldığı, Türkiye ekonomisinin küçüldüğü 2008 küresel finans krizini geride bıraktı. Borsa İstanbul’daki hisse senetlerinin değeri 2008’de 170 milyar dolar azalmıştı.
7.8 TRİLYONLUK DÜŞÜŞ
Borsanın manşet endeksi BIST 100 tarihte 1987’den sonra ilk kez üst üste 7 hafta geriledi. Bu krizden hemen önce, ağustos sonunda borsanın değeri 479 milyar 218 milyon dolara (23 trilyon 37 milyar lira) ulaşmıştı. Ekim ayının sonunda ise hisse senetlerinin değeri 305 milyar 713 milyon dolara (15 trilyon 193 milyar liraya) indi. 2 aylık dönemde borsada yaşanan erime 173.5 milyar dolar, yani 7.8 trilyon lira oldu. Üstelik, borsanın piyasa değeri nisan ayında 504 milyar dolara çıkmıştı. O tarihe göre bakıldığında toplam düşüş 200 milyar dolara dayanıyor.
DÜNYANIN EN KÖTÜSÜ
Borsa İstanbul’un piyasa değeri 2008’de ise 170 milyar dolarlık düşüşle 290 milyar dolardan 120 milyar dolara inmişti. O dönem borsadaki düşüşün oransal karşılığı yüzde 60’a dayanmıştı. Borsanın piyasa değerinin 100 milyar dolardan fazla azaldığı bir başka takvim yılı ise 2011 olmuştu.
Diğer yandan fon krizinin etkisiyle Borsa İstanbul, bu yıl dünyanın en çok kaybettiren varlık sınıfı oldu. ABD, Avrupa ve Asya borsalarının yükseldiği 2026’da dolar bazında BIST 30 yüzde 5 gerilerken borsada geri kalan yaklaşık 600 şirkette ise düşüş oranı yüzde 40’ı aştı. Fon soruşturmasında adı geçen bazı hisselerdeki düşüş ise yüzde 90’ı geçti.
‘Kriz 2027 yılında da devam edebilir’
BIST 100 endeksi dün, yüzde 1.88’lik yükselişle 10 bin 961 puana ulaştı.Analist Mustafa Kemal Eski, borsanın kayıplarını telafi etmesi için işlem hacminin artmasından, fon piyasasına girişlerin başlamasına, enflasyon oranlarından tasfiye edilen fonlardaki satış baskısına kadar birçok etmenin belirleyici olacağını belirterek “Bunları sağlayamadıkça karmaşayı 2027’nin ikinci yarısına kadar devam ettirmek zor olmayacaktır” dedi. Eski, 12 ay sonrası için BIST 100 beklentisinin 19 bin puanlardan 15 binlere indiğini paylaştı.
“Vurguncuları açıklayın, kamu yöneticileri görevden alınsın”
DEVAPartisi Genel Başkanı Ali Babacan, borsada yaşanan tarihi düşüşe vurgu yaparak kayıpların daha da derinleşmemesi için 4 maddelik bir yol haritası sundu. Babacan, borsadaki kaybın 173 milyar doları geçtiğini belirterek “Son 2 ayda halka açık şirketlerimizin toplam değeri 479 milyar dolardan 306 milyar dolara düştü. Fabrikalarımız, ticari işletmelerimiz, bankalarımız gözümüzün önünde erimeye devam ediyor. Cumhuriyet tarihinin en büyük piyasa dolandırıcılığıyla karşı karşıyayız” ifadesini kullandı.
4 MADDE ÖNERDİ
Babacan, “Kötüye gidişi durdurmanın tek yolu, bu meselenin tüm yönleri ile açıklığa kavuşturulmasıdır. Defalarca söyledik, acilen yapılması gerekenler belli” diye yazdı. Babacan’ın krizden çıkış için önerileri şöyle sıralandı: “1) Listeyi açıklayın. 2) Mecliste araştırma komisyonunu kurun. 3) İlgili kuruluşların tüm yöneticilerini görevden alın. 4) Süreci yönetmek için tam yetkili bir ‘görev gücü’ kurun.”
Babacan, soruşturmada adı geçen kamu yöneticileriyle ilgili şu çağrıyı yaptı: “Finansal piyasalarla ilgili kararlar değil 45 gün, değil 1 gün, 1 dakika dahi geciktirilmez. İlgili kurumlardaki yöneticilerin tamamını derhal görevden alın. Kazaya karışanlara bir süre araç kullandırılmaz.”
